Onun için; çeşitli alanlarda ve konularda proje yapanların da yaptıranların da teşvik edilip desteklenmesi gerektiğine inanıyoruz. Ancak, kurum ziyaretlerimiz sırasında gündeme gelen şikayetlerden hareketle; arızalı bir anlayışa ve işleyişe, dikkat çekme gereği duyuyoruz.

Okul idareleri; yukarıdan gelen emrivakilerele, kucaklarında buldukları projeleri, istemeye istemeye yapmak ve yaptırmak zorunda kalıyorlar. Çoğu isabetsiz ve angarya gibi görülen dayatma projeler yüzünden; kendi okul, öğrenci, öğretmen ve çevre şartlarına uygu projeleri düşünme, değerlendirme, hayata geçirme fırsatı bulamıyorlar.

ÖZÜR KABAHATTEN BÜYÜK

Dilimizde, kültürümüzde; “özürün kabahatten büyük olması” deyimi ve durumu vardır. Bir kusura ya da kabahate gerekçe olarak gösterilen şeyin; o kusurdan ve kabahatten daha büyük bir kusur ya da kabahat olduğunu anlatır.

Bakanlıktan ya da İl ve İlçe Milli Eğitim Müdürlüklerinden okullara gönderilen projeler arasında; bu tanıma uygun örnekler var. İlgililer, talimatı yerine getirmiş olmak için; kel alaka bir konuda, “mış gibi” yapmak zorunda kalıyorlar.

Mesela; İstanbul İl Milli Eğitim Müdürlüğü, “Bir Harf Bin İstanbul” adlı bir proje planlıyor. Okullara yazı gönderip; “ara sınıflarda okuma-yazma bilmeyen öğrencilerin sayısının ciddi seviyelere ulaştığı” tesbitinden hareketle, “bu sorunun çözümüne yönelik bir çalışma” olduğunu anlatıyor.

İşin garibi; söz konusu projenin, ikinci sınıftan on ikinci sınıfa kadar, bütün sınıfları ve seviyeleri kapsaması. Buna ilave olarak; seçme öğrencilerden ve öğretmenlerden oluşan “proje okulları”nı bile içine alması.

Demek oluyor ki; bazı öğrenciler, ilk okulda ve orta okulda okuma-yazma öğrenemeden, lise son sınıfa kadar gelmişler. O zaman, bu çocuklar ve gençler; bunca yıl nasıl sınıf geçebilmişler?

Proje konusu olan şey, toplam öğrenci kitlesi içinde azınlıkta olduğunu ve kaldığını tahmin ettiğimiz, belli kesimle ilgili özel ve istisna bir durumsa; tüm okular ve öğrenciler, ne diye rahatsız edilir? Bu, aynı zamanda; bir eğitim ayıbının, umuma ifşa edilmesi değil midir?

PROJE HAVUZU OLUŞTURULSUN

Amaç, okullara proje yaptırmaksa; bunun daha adil ve makul, cazip ve verimli hale gelmesi, getirilmesi sağlanabilir. Türkiye genelinde, tüm kadroların ve kurumların katkılarıyla, bir “proje havuzu” oluşturulup, her öğretim yılında yapılması gereken proje sayısı yahut standardı da belirlenerek; okullara ve idarecilere, çevre şartlarına ve imkanlarına uygun olarak, kendi projelerini seçme hakkı tanınabilir.

O zaman, daha doğal ve doğru bir akışla; sular, kendi vadilerini bulabilirler. Öğretmenler ve öğrenciler, “pasif uygulayıcı” konumundan kurtulup; kendi iç dinamiklerini harekete geçirerek, “aktif üretici” haline gelebilirler.

Böylece; kolektif düşünme ve değerlendirme zemini oluşur. İstek ve irade katsayısı yükselir; sorumluluk üstlenme ve katma değer üretme refleksi gelişir.

Büyük bir ihtimalle; alanları ve konuları bakımından, proje çeşitliliği de artacaktır. Kadro ve kurum özelliklerine paralel bir şekilde; giderek, bir ihtisaslaşma olacaktır.

Çocukları ve gençleri, hayata hazırlamanın yolu, büyüklerin hayat algılarını dayatmak değil; hayatı ve içindekileri, kendi çabaları ile anlamalarına ve anlamlandırmalarına zemin hazırlamak olmalıdır. Sistem, her bir öğrenciye, öğretmene ve idareciye; kendi hikayesinin baş rol oyuncusu yahut kahramanı olma fırsatı sunmalıdır.

EMEKTARLAR GÜNÜ

Eskiden beri, başında bulunduğumuz özel okullarda; özel bir uygulama yapıyorduk. Yılda bir sefer, memur ve hizmetli düzeyindeki çalışanlarımızı, şeref misafiri gibi ağırlayarak; aynı bütünün parçaları olduğumuzu, iş icabı görev bölümü yapıp birbirimizi tamamlalayacak şekilde sorumluluklar aldığımızı hatırlıyor ve hatırlatıyorduk.

O gün için; bir bakıma roller değiştiriliyordu. Hal diliyle; “siz de en az bizim kadar gerekli ve önemlisiniz” mesajı veriliyordu.

Geçtiğimiz günlerde; artık proje okulu haline gelen Çekmeköy İmam Hatip’in, benzer bir uygulama yaptığını öğrendik. Her öğretim yılının 18 Ocak tarihini, “emektarlar günü” ilan ettiklerini duyunca; “özgün proje” örneği kabul edip sevindik.

Okul Aile Birliği ile Öğrenci Meclisi’nin ortak arganizesi olarak; hizmetli personele, kendilerini özel hissettirecek jestler yapılıyormuş. Öğretmenlere ve öğrencilere; bu emektar kadronun yaptığı hizmetlerin, gereği ve önemi anlatılıyormuş.

Okullarımıza, belirli ilkeler ve prensipler dahilinde, özgür seçim ve özgün uygulama yapma fırsatı tanısak; kim bilir neler üretirler. “Taç giyen baş akıllanır” anlayışıyla, yetki ve sorumluk verip motive etsek; inanıyoruz ki, hayatı ve içindekileri daha iyi yönetirler.

Zekeriya Erdim

Hem Milli Eğitim Bakanlığı yaptığı açıklamayla hem de Bakan Ziya Selçuk sosyal medya paylaşımıyla iddiaları yalanladı. Ancak sosyal medya tepki çeken bu olay nasıl yaşandı, neler oldu, Bakan Selçuk neden hedef tahtasına oturtuluyor kamuoyu merak ediyor.

Sosyal medyada tepki çeken olan nasıl gerçekleşti?

Bakan Ziya Selçuk henüz göreve gelmeden önce Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğü 26.03.2018 tarihli kararıyla Çanakkale ilinde gerçekleştirilecek olan kitap okuma seferberliği kapsamında komisyon kuruldu. Komisyonun okunmasını tavsiye ettiği eserler; Cemil Meriç – Bu Ülke, İskender Pala – Şah ve Sultan, Doğan Cüceloğlu – İçimizdeki Çocuk, Cahit Zarifoğlu – Bir Değirmendir Bu Dünya, İbrahim Naci – Allahaısmarladık olarak seçildi. Okuma seferberliğinin başlamasının hemen ardından Zarifoğlu’nun kitapta kullandığı bazı ifadeler polemik konusu haline geldi. Aleyhte çıkan haberler sonucu konunun siyasi bir boyut almasını istemeyen Çanakkale İl Milli Eğitim Müdürlüğü de 25.09.2018 tarihinde yeni bir komisyon marifetiyle kitabın değiştirilmesi kararını alarak Cahit Zarifoğlu’nun kitabı yerine Kemal Tahir’in Esir Şehrin İnsanları kitabının okunmasını tavsiye etti.

Bakanlık’tan Açıklama

Medyaya yansıyan, Cahit Zarifoğlu’nun “Bir Değirmendir Bu Dünya” isimli kitabıyla ilgili haberlere ilişkin aşağıdaki açıklamanın yapılmasına gerek duyulmuştur.

Edebiyatımızın değerli isimlerinden Cahit Zarifoğlu’nun “Bir Değirmendir Bu Dünya” isimli kitabının toplatılması ve yasaklanması söz konusu değildir. Medyaya yansıyan gelişmeler Çanakkale Milli Eğitim Müdürlüğü’nün “Kitap Okuma Etkinliği”nin tavsiye kararıyla ilgili olup konu ayrıca incelenmektedir.

Konuyla ilgili Sayın Bakanımız Ziya Selçuk’a atfen yansıtılan yorum ve değerlendirmeler bütünüyle gerçek dışıdır. Sayın Bakanımızın konuya ilişkin hiçbir açıklama ve değerlendirmesi olmamıştır. İlgili haberler dikkatli okunduğunda ifadelerin CHP Çanakkale Milletvekili Sayın Özgür Ceylan’a ait olduğu anlaşılacaktır.

719 MİLYAR LİRA HARCANACAK

Milli Eğitim Bakanı Ziya Selçuk, bakanlığı yeniden şekillendirecek olan 2019-2023 Stratejik Planı’nı hazırladı. Selçuk’un planlamasında, 5 yılda toplamda 719 milyar TL harcayarak, bakanlığın mevzuatı, okul yöneticileri, öğretmenleri ve 20 milyona yakın öğrenciyi etkileyecek adımlara hazırlık yer aldı. Okul öncesinden başlayarak reform planlanan MEB’de, eski Bakan İsmet Yılmaz döneminde hazırlanan eğitim-öğretim programlarının yenilenmesinden, ders saatlerine, sınavlara ve bir bütün olarak eğitim anlayışının değiştirilmesine neden olacak değişiklikler yapılacak.

Cumhuriyet’ten Ozan Çepni’nin ulaştığı MEB 2019-2023 Stratejik Planı’nda önümüzdeki 5 yıl için öngörülen değişiklikler şöyle:

HER ÖĞRENCİYE E-DOSYA

Her çocuk izlenecek: Çocukların her ders ve düzeyde yeterliliklerinin belirlenmesi, izlenmesi ve desteklenmesi için “Yeterlilik Temelli Değerlendirme Sistemi” kurulacak. Erken çocukluktan lise mezuniyetine kadar çocukların izlenmesi, değerlendirilmesi, geliştirilmesi ve yönlendirilmesi amacıyla her çocuk için bir “e-portfolyo” (e-dosya) oluşturulacak. Okul ve öğrenme ekosistemindeki iyileşmeler doğrultusunda sınavla öğrenci alan okullar kademeli olarak azaltılacak.

Sınavsız yerleştirme modeli: Tüm sınavlar; amacı, içeriği, soru tiplerine bağlı yapısı ve sağlayacağı yarar bağlamında yeniden düzenlenecek. Akıl yürütme, eleştirel düşünme, yorumlama, tahmin etme ve benzeri zihinsel becerilerin sınanması öne çıkacak. Bilgi depolamak, formül ezberlemek gibi işlemlere ihtiyacın kalmadığı bir yaklaşım sergilenecek. Sınavsız yerleştirme konusunda esnek modeller geliştirilecek.

BAŞARI PUANLARI

Okul başarı puanı: Öğrencilerin e-portfolyoları oluşturulacak ve üst öğrenime geçiş ile kariyer gelişimlerinde katılım sağladıkları bilimsel, sosyal, kültürel ve sportif faaliyetler dikkate alınacak bir yapı kurgulanacak. Sınav sonrası yerleştirme puanının hesaplanmasında öğrencinin okul başarı puanı da dikkate alınacak.

Sınava ihtiyaç azaltılacak: Orta vadede temel amaç başta merkezî sınavlara olan ihtiyacın azaltılması ve çocukların ihtiyaç duyduklarında, öğrenme amaçlı destek hizmetlerine erişimini kolaylaştırmak olacak.

Özel amaçlı İngilizce: Öğrencilerin yaş, okul türü ve programlarına göre beceri temelli yabancı dil yeterlilikleri sistemine geçilecek. İngilizce eğitiminde müfredat, eğitim yöntemi ve ölçme değerlendirme yaklaşımında düzeltmeye gidilecek. 2019-2020 eğitim öğretim yılı itibarıyla 2. sınıflardan başlayarak, kademeli olarak 2-12. sınıflarda uygulanmak üzere yeni bir yaklaşım ortaya konulacak. 2-4. sınıflarda ‘Oyun Tabanlı Öğrenme’ yaklaşımı, 5-8. sınıflarda ‘Farklılaştırılmış Eğitim’ modeli uygulanacak. 9-12. sınıflarda ise lise türüne göre ‘Özel Amaçlı İngilizce’ modeli kullanılacak. Örneğin, Turizm ve Otelcilik Meslek liseleri programında dinleme ve konuşma becerilerine ağırlık verilirken, Sosyal Bilimler liselerinde okuduğunu anlama ve sunum becerileri önem kazanacak.

İLKOKULDA NOT KALKACAK

İlkokulda çocukların değerlendirilmesi not yerine beceri temelli etkinlikler doğrultusunda yapılandırılacak. Teneffüs süreleri artırılacak. Türkçenin korunması ve geliştirilmesi temel eğitimin omurgası olarak ele alınacak. İlkokulun Türkçe, matematik ve kültür-sanat-spor ekseninde şekillenmesi için çalışmalar yürütülecek. Öğretim programlarının ülke sathında tek tip olarak uygulanmasından vazgeçilecek. Nitelikli içeriklerin hazırlanması ve hazırlanmış olanlardan en kaliteli olanlarının seçilerek öğrencilere ulaştırılması MEB’in stratejik öncelik alanları arasında yer alacak.

Üstün zekâlılara yeni mevzuat: Özel yetenekli bireylerin eğitimine dair mevzuat hazırlanacak. ‘Özel Yeteneklilerin Eğitimi Bilim ve Değerlendirme Kurulu’ oluşturulacak. Özel yeteneklilerin eğitimi için lisansüstü düzeyde öğretmen eğitimi planlanacak. 5 yaş ve ilkokul düzeyinde farklı ve farklılaştırılmış program modellerine fırsat tanınacak.

DERİNLİK KAZANIMI

5 yaşa zorunlu eğitim: 5 yaş zorunlu eğitim kapsamına alınacak. 3-5 yaş grubunun eğitime katılımını artıracak toplum temelli hizmet sunum modelleri çeşitlendirilerek, esnek zamanlı farklı eğitime erişim modelleri geliştirilecek.

Lise son üniversiteye uyum yılı: Liselerde ders çeşitliliği ve haftalık zorunlu ders saatleri azaltılacak. Ortaöğretim son sınıf öğrencilerinin yükseköğretime hazırlık amacıyla okul dışı kurumlara yönelmesi nedeniyle 12. sınıf yükseköğretime hazırlık ve oryantasyon programı olarak düzenlenecek. Bu kapsamda öğrencilerin yükseköğretime okul bünyesinde hazırlanma imkânlarının sağlanacak. Öğrencilerin ilgi ve yeteneklerine uygun seçmeli ders yapısı oluşturulacak ve alanlar arası geçiş imkânları oluşturulacak. Öğrencilerin alanda derinleşmesini sağlayacak proje uygulama çalışmaları düzenlenecek. Ortaöğretime geçişte öğrenci tercihleri ile kontenjan dağılımları uyumlu hale getirilecek.

Akademik fen liseleri: Fen ve sosyal bilimler liselerinde uygulanan müfredat, fen ve sosyal bilim alanlarındaki disiplinlere göre öğrencilerin derinlik kazanması temin edilecek.Haftalık dersler bilimsel araştırma ve uygulamalarla iyileştirilecek. Araştırma ve uygulama projeleri desteklenecek, fen liselerinin teknolojiyle iç içe olması sağlanacak ve bu okullara öğrenci seçimindeki sınav yaklaşımı yeniden düzenlenecek.

ÖĞRETMENLİK YASASI

İmam hatiplere ‘sağlıklı din perspektifi’: Sağlıklı bir din perspektifi sunmak için imam hatip okullarında eğitim görmekte olan çocuklar her yönden geliştirilecek. İmam hatip okullarının programlarının ders saati azaltılacak. Meslek dersleri ile akademik derslerin oranları farklı alanlarda üniversite okuyacak öğrencilere göre planlanacak. Mesleki gelişimlerine yönelik akademik koçluk sistemi yapılandırılacak. Din Öğretimi Danışma Kurulu oluşturulacak.

Özel okullaşma artırılacak: Özel öğretim kurumlarıyla ilgili bürokrasi azaltılacak. Özel sektörün eğitim yatırımlarını desteklemek amacıyla yasal düzenleme yapılacak ve tedbir mekanizmaları geliştirilecek. Özel öğretim kurumlarına devam eden öğrenci oranları artırılacak.

Sözleşmeli öğretmen süresi kısalacak: Öğretmen ve okul yöneticilerinin atanmaları, çalışma şartları, görevde yükselmeleri, özlük hakları ve benzeri diğer hususları dikkate alan öğretmenlik meslek kanunu çıkarılacak. Yatay ve dikey kariyer uzmanlık alanları yapılandırılacak. Sözleşmeli öğretmenlerin görev sürelerinin kısaltılmasına ilişkin hazırlık çalışmaları yapılacak. Ücretli öğretmenlerin ücretlerinin iyileştirilmesi ve oranın azaltılmasına ilişkin çalışmalar yürütülecek.

SAVUNMA İŞBİRLİĞİ

Meslek liseleri savunma sanayiine: Alan eğitimleri 9. sınıfta başlatılacak. Öğrenimleri devam ederken protokol ve işbirlikleriyle gerçek iş ortamlarında kalma süreleri artırılacak, sektörlere göre stratejileri farklılaştırılacak. Türkiye’nin rekabet gücü yüksek millî savunma sanayi sektörüne nitelikli işgücü yetiştirilecek. Buluş, patent ve faydalı model üreten okullar desteklenecek. Savunma sanayiinde faaliyet gösteren firmalar ile mesleki ve teknik eğitim kurumları arasında işbirliği sağlanacak.

Teknolojik program: 5 yıllık dönemde ilkokul, ortaokul ve lise seviyelerinde okulda ve okul dışında öğrenciye, öğretmene, eğitim yöneticilerine, kamuya, müfredata, eğitsel içeriğe yönelik yapılacak çalışmalarla kodlama, 3D tasarım, elektronik tasarım benzeri bilişimle üretim becerilerinin öğrenme süreçlerine entegrasyonu sağlanacak.

Pilot yaz okulu: Kırsal ve düşük yoğunluklu yerleşim bölgelerindeki çocuklar için esnek zamanlı ve alternatif erken çocukluk eğitimi modelleri uygulanacak. Şartları elverişsiz yerleşim birimlerindeki çocukların beslenme ihtiyaçları karşılanacak. Talepler doğrultusunda oyun temelli yaz okulu programlara pilot okullardan başlanacak.

TEHDİTLER, GÜÇLÜ VE ZAYIF YÖNLER

MEB’in 5 yıllık planlamasına ilişkin belirlenen mevcut yapıdaki tehditler, güçlü ve zayıf yönlerden dikkat çekenler şöyle:

Tehditler:

-Merkezi seçme ve yerleştirme sınavları nedeniyle sadece öğretimin öne çıkması.

-Yükseköğretime geçiş sınavlarının temel becerileri değerlendirememesi.

-Dış etkenlerin (politikacıların, sendikaların) okul yönetimlerine müdahalede bulunmaları.

-Tek tip asgari ücret uygulaması.

-Özel sektörün eğitim yatırımlarının yeterli olmaması.

-Bazı okul türlerine yönelik olumsuz toplumsal algı.

Güçlü yönler:

-12 yıllık zorunlu ve kademeli eğitim.

-Özel öğretimi destekleyici teşvik mekanizmaları.

-Köklü bir geçmişe dayanan kültür ve bilgi birikimi.

Zayıf yönler:

-Okul türü kontenjanlarının öğrenci talepleri ile uyumsuzluğu.

-Okul ve kurumlarda güvenlik, sağlık ve hijyen koşullarının yetersizliği.

-Ücretli öğretmen uygulaması.

-Kariyer ve liyakate dayalı atama ve görevde yükselme sisteminin yetersizliği.

-Çok sık ve ani değişen mevzuat.

-Sözleşmeli ve kadrolu öğretmen grupları arasındaki özlük farkları.

Öncü Yöneticiler Derneğinin Yönetici Sohbetlerinin Kasım Ayı Konuğu İstanbul İl Milli Eğitim Müdürümü Levent Yazıcı’ydı. Yazıcıya yöneltilen sualler Milli Eğitim sistemimizin içinde bulunduğu sorunları yansıtması açısından çok barizdi. Kadıköy Anadolu Lisesinde gerçekleşen toplantıda katılımcıların İstanbul İl Milli Eğitim Müdürü Levent Yazıcı’ya yönelttikleri sorular şöyle:

1. Neden bu kadar proje var? Altından kalkamıyoruz. Akşam yatarken bir proje, sabah kalktığımızda başka bir proje ile karşılaşıyoruz. Okullarımıza odaklanamıyoruz.

2. Okul adlarının sık değiştirilmesi ve geleneksel okulların isimlerinin değiştirilmesi hoş ve işlevsel olmuyor. Bu konuda ne düşünüyorsunuz?

3. Okuldan il ve ilçelerdeki komisyon ve kurullara görevlendirilen öğretmenlerin sınıfları boş kalıyor. Dersler boş geçiyor. Veli ve öğrenciler bundan oldukça muzdarip.

4. 2023 Eğitim Vizyonu belgesinin hayata geçmesi için İstanbul’da neler yapacaksınız? Nasıl destek olacaksınız?

5. Müdür yardımcıları olarak göreve başlarken hiçbir bilgimiz ve tecrübemiz yok. Hep diğer meslektaşlarımızdan öğreniyoruz. Bize göreve başlamadan önce bir eğitim verilmesi konusunda ne düşünüyorsunuz?

6. Milli ve manevi değerlerimizin kazandırılması konusunda neler yapmayı düşünüyorsunuz?

7. Göreviniz sırasında siyasi etki ve baskı hissediyor veya maruz kalıyor musunuz?

8. Bakanımız sizi daha önceden tanıyor muydu? Sizi neden seçti?

9. İstanbul’a geleceğinizi duyduktan sonraki ilk gece başınızı yastığa koyduğunuzda, kafanızda ilk üç hedef olarak ne belirlediniz?

10. Özel okulların teşvik edilmesi konusunda düşünceniz nedir? Biz de bu ülkenin çocuklarına hizmet ediyoruz.

11. Mesleki yönlendirme ve meslek liseleri konusunda ne düşünüyorsunuz?

12. Müdürlük seçimlerinde nasıl bir sistem uygulanacak?

13. Müdürlere sınavda neler sorulacak?

14. Okullarımızda bütçe sıkıntısı çekiyoruz. Buna bir çare bulacak mısınız?

15. İmam Hatip ortaokullarının sayısı talebin çok üstünde. Bunun planlamasına dair bir çalışma var mı?

16. Bürokratik süreçlerde operasyonel yalınlaştırma yapılacak mı? Çok fazla gereksiz iş yükümüz var?

17. Yöneticilerin can güvenliği konusunda bir eylem planınız var mı?

18. Okullardan bahçe ve mekan düzenlemeleri konusunda bir çalışma yapmayı düşünüyor musunuz?

19. Çocuklar için sanat, spor çalışmalarına daha fazla zaman ayıracakları bir öğretim planlaması talebimizde var.

20. Kulüp çalışmalarında aktif katılım ve başarı gösteren öğrencilere üniversite sınavında bir pozitif yapılabilir mi?

21. Yönetilen ile yöneticiler arasında güç mesafesini azaltacak bir kültüre ihtiyacımız var. Siz de böyle bir ihtiyaç olduğunu düşünüyor musunuz?

22. Muhakkiklik görevleri çok fazla zamanımızı alıyor ve maalesef bir ücret de ödenmiyor. Bu konuda ne yapmayı düşünüyorsunuz?

23. Aylık sanal müdür toplantıları verimsiz geçiyor. Bağlantı sorunu yaşanıyor. En az 3 saat kaybediyoruz.

24. Anaokulundaki değerler, ilkokul, ortaokul ve lisede devam ettirilmiyor. Nobranlık ve bencillik rağbet görüyor. Bu konuda ne düşünüyorsunuz?