Her “eski yıl”dan “yeni yıl“a geçiş günlerinde; gündemi işgal etme oranı artan bir konu var. İnsanların bir kısmı, “yılbaşı bileti“ satış noktalarında uzun kuyruklar oluşturuyor; diğer bir kısmı da genelde “piyango“ çekilişlerini, özelde “Milli Piyango İdaresi”ni konuşup
tartışıyorlar.

Biz, büyük çoğunluğu “Müslüman” olan bir ülkede yaşıyoruz. Piyango dahil, her türlü şans oyununun “kumar“ olduğuna; kumarın da dinen “büyük günah”lardan birisi olarak tanımlandığına inanıyoruz.

Bu durumda, nasıl oluyor da milletin ortak varlıklarından biri olan “devlet” ve çoğunluğun oyları ile seçilip, “milli irade”yi temsil eden “hükümet”ler; reklâmını ve tanıtımını yaparak, toplumu teşvik ve tahrik ederek, ülke genelinde “piyango çekilişleri” yaparlar? Üstelik bu “toplu kumar organizeleri”ni yapan kurumun adını; “Milli Piyango İdaresi” koyarlar?

Sahi, bu işler; nasıl “milli” oluyor? Vatan gibi, bayrak gibi, milli tarih gibi, milli kültür gibi, milli dil gibi, milli marş gibi, milli devlet gibi, milli güvenlik gibi bir şey anlamına mı geliyor?

Sözlükler yalan söylemiyorlarsa bir şeyin “milli” olabilmesi için; toplumun ortak “temel değerler”i içinde yer alması gerekir. Piyango çekilişleri; dinimizin, örfümüzün, kültürümüzün, medeniyetimizin temel değerlerinden birisi midir?

Bu sorulara doğru ve tam cevap verebilmek için; nereden ve nasıl geldiğine, kimlerin değeri yahut zehri olduğuna bakalım. Tartışmalara katkı ve katılım olsun diye; geçmişini hatırlayalım ve hatırlatalım.

Tarihçesi

İslam Dünyası’nda olduğu gibi, Osmanlı coğrafyasında da; doğal olarak kumarın her türlüsü yasaktı. Fakat devletin zaafa düşüp zayıfladığı, milletin gördüğü günlerden geri kaldığı dönemlerde; pek çok ayıp ve günah gibi, kumar illeti de Batı kültür ve medeniyetinin uzantısı olarak ortaya çıktı.

İçerideki azınlıkların, dışarıdaki şer güçlerin desteklerini alarak piyango organizeleri yapma eğilimine girmeleri üzerine; 1855 yılında, Sultan Abdülmecid tarafından, yabancı piyango biletlerinin yurt içine sokulması yasaklanmıştı. Ancak gümrüklere bildirilen bu yasak, yabancı ülke elçiliklerine bildirilmediği için uygulamada, istismara açık bir kapı kalmıştı.

Birileri, hiç vakit kaybetmeden; bu açık kapıdan içeri girdiler. 1856 yılında, Ermeni Katolik Kilisesi’nin himayesinde; bir eşya ve para karma piyangosu düzenlediler. Piyango çekilişi; İstanbul Beyoğlu’nda, bir tiyatro salonunda yapıldı. Kazanan on biletin ödülleri yahut ikramiyeleri ise Ermeni Katolik Milleti Patrikhanesi’nden dağıtıldı.

Azınlıklar üzerinden yapılan bu organizeden sonra 1857 yılında, piyangonun külliyen yasaklandığını görüyoruz. Hatta toplam üç yüz küsur piyangocunun; işlerinin bozulması sebebiyle geçim sıkıntısı içine girdiklerini gerekçe göstererek, devletten tazminat talep ettiklerini biliyoruz.

1861 yılında göreve gelen Sultan Abdülaziz’in ilk yıllarında; piyango çekilişleri yeniden ortaya çıkıyor. Biri Yunan, diğeri Osmanlı vatandaşı olan iki Rum banker; özel amaçlı bir emlak piyangosu organize ediyor.

Osmanlının son yıllarında, iki piyango çekilişi daha var. Birini, o günün Donanma Cemiyeti; diğerini ise Şark Şimendiferleri ve Ergani Bakır İşletmeleri adına düzenliyorlar.

Cumhuriyet’in ilanından sonra 09.01.1926 tarih ve 710 sayılı Kanun’la; piyango organize etme yetkisi, Türk Tayyare Cemiyeti’ne veriliyor. Bu uygulama; on dört yıl kadar devam ediyor.

05.07.1939 tarih ve 3670 sayılı Kanun’la; Milli Piyango İdaresi’nin kurulduğunu görüyoruz. 06.06.1988 tarih ve 320 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile yeni bir düzenleme yapılıp; her türlü şans oyununun ve piyango çekilişinin yetki ve sorumluluğunun Milli Piyango İdaresi’ne verildiğini biliyoruz.

Sonuçları

Artık iyice kanıksandı, kabullenildi; Türkiye’nin en geniş kapsamlı kumar organizesi, devlet eliyle yapılır oldu. Milletin devlete olan güveni istismar edilerek; söz konusu kurum “milli”, piyango “meşru” hale geldi. Ama biz; yeteri kadar bilgili ve bilinçli olmasak da halen Müslümanız. Devletimize sadakatimizi, her şeye rağmen koruduk ve koruyoruz; lakin içten içe, piyangonun kumar, kumarın da günah olduğuna ve devlet eliyle büyük bir günah işlendiğine ve işletildiğine inananlardanız.

Ayrıca haber arşivlerini taradığımızda görüyoruz ki; büyük ikramiye kazananların sosyal ve psikolojik, ahlaki ve ekonomik dengeleri, düzenleri bozuluyor. Kimileri intihar ediyor, kimileri bunalıma giriyor; kimileri, her bakımdan zelil oluyor.

Bu durumda, sorumluluk sahibi insanlar yahut vatandaşlar olarak; ne yapalım, nasıl yapalım? Dinimizden ve değerlerimizden mi vazgeçelim; kendi devletimize ve düzenimize karşı, isyan bayrağı mı açalım?

Yaşadıkça, dahili ve harici tehditler, tehlikeler karşısında; milli iradenin temsilcisi olan devletimizin ve hükümetimizin önünde, arkasında, yanında, yöresinde olduğumuzu gösterdik, gösteriyoruz. Onlardan da kendilerine yakışanı yapıp; bizi bu ikilemden kurtarmalarını bekliyoruz.

Milli Piyango’nun yılbaşı için belirlediği büyük ikramiye olan 70 milyon lirayı kazanmak isteyen on binlerce kişi, milyoner olmanın hayalini kuruyor. Bu yıl da biletlere ilgi büyük.

Milli Piyango gibi şans oyunlarının ilgi görmesinin en öncelikli sebeplerinden biri tabii ki zenginlik hayali kurmak!

Milli Piyango yılbaşı tam bilet 70 Türk Lirası olarak açıklanırken yarım bilet 35 Türk Lirası, çeyrek bilet ise 17,5 Türk Lirası olarak açıklandı. İslam dininin şans oyunları ve kumar hakkındaki hükümleri çok açıktır:

“Ey İnananlar, içki, kumar, tapınılmak için dikilmiş taşlar (putlar), fal okları, ancak şeytanın işinden birer pisliktir. Bunlardan uzak durun ki kurtuluşa eresiniz…” (El-Mâide Sûresi: 90)

Para veya mal karşılığı oynanan her oyun ve ortak bahis kumar olarak açıklanmıştır. Kur’an’da “meysir” denilen kumar, kolaylık anlamındaki “yûsr” kökünden gelmektedir: “Aranızda mallarınızı haksız sebeplerle ve batıl yollarla yemeyin.” (el-Bakara, 2/188; en-Nisâ, 4/29)

“Ey inananlar, içki, kumar, putlar ve fal okları şüphesiz şeytan işi pisliklerdir. Bunlardan kaçının ki kurtuluşa eresiniz. Şüphesiz şeytan içki ve kumar yüzünden aranıza düşmanlık ve kin sokmak ve sizi Allah’ı anmaktan, namazdan alıkoymak ister.” (el-Mâide, 5/90, 91)

“Beyin Rasyonel ve Gerçekçi Yaklaşmıyor”

Sonunda para kazanılan veya kaybedilen zar, piyango, loto, toto, iddaa, müşterek bahis gibi her türlü şans oyunu kumardır. Bütün şans oyunları eğlenmek ve vakit geçirmek için oynanır.

Kazandıkça kazanma zevki ve hırsı güçlenir. Kaybettikçe, kayıplarını çıkarmak için oynanır. Sonunda kumar bağımlılığı yavaş yavaş ortaya çıkar.

Büyük ikramiyeyi kazanma ihtimali on milyonda bir iken “Neden bu kadar insan milli piyango bileti alıyor?” sorusu çok merak edilmez.

Maddi durumu, gelir seviyesi iyi olan insanların kumar ve şans oyunlarına olan düşkünlüğünün, zevk ve keyif almaya yönelik bir eylem olduğu çok konuşulur. Ekonomik durumu, yaşam standardı zayıf olan insanlar için kumar ve şans oyunları ise hayallerinin gerçekleşme ihtimalinde bir umut aracı olarak görülüyor. Kiminde maddi gücün dolduramadığı ruhsal boşluğu bastırma, avutma ve zevk aracı iken kiminde ise maddi yoksunluğa ulaşmanın tek şansı oluyor.

Uzman Görüşleri

Şans oyunları ile ilgili uzmanların analizleri çok ilginç; “Ödülün büyüklüğü, insanların daha fazla ve daha kapsamlı hayaller kurmasına fırsat tanıyor. Şans oyunları oynayanlar için en önemli faktörlerden birisi, bilet alan kişide ‘neredeyse kazanacaktım’ hissinin ortaya çıkması. Bu duygu bazen gerçekten kazanma duygusuna yakın bir duygu ortaya çıkarıyor” diyor.

“Şans oyunları her zaman ilgi çekicidir. Bu durumun elbette ki birçok sebebi var ama en öncelikli sebebi, insanların güzel ve büyük hayaller kurmasına fırsat tanıması. Hayal kurmaya fırsat tanımasının yanında görsel ve yazılı medyada fazla yer alması, çevremizdeki herkesin şans oyunları oynuyor olması, kazanma olasılığı düşük olan yüklü miktarda parayı kazanma ihtimalini göreceli olarak düşük bir miktar para ile gerçekleştirebilme ihtimali, şans oyunlarını çekici kılıyor.”

“Geçmiş dönemlerde ödül kazanan şanslı kişilerin öyküleri, kazanma ihtimalinin gerçekçi olduğunu hatırlatıyor insanlara ve daha fazla bilet satılması, saatlerce kuyrukta beklemek gibi davranışların artmasına sebep oluyor. Bazen de içinde bulunduğu sıkıntılı durumdan çıkmak için milli piyango bileti almak bir kurtuluş hayalinin önünü açıyor. Bazen sadece eğlence ve geleneksel davranış kalıpları içerisinde milli piyango bileti alınıyor.
Bazen de geçmiş zamanda geçirilen tatlı anıların, beraberliklerin hatırlanması için bir yılbaşı geleneği olan piyango bileti alınıyor.”

“Bilimsel çalışmaların insan beyninin şans oyunlarına karşı rasyonel ve gerçekçi yaklaşmadığını, olasılık hesabı yapılmadan oynandığını gösterdiğine dikkat çekiyor.”

Yani sonuç olarak arz ve talebin birbirini sürekli beslemesine şahit oluyoruz. Milli Piyango senede bir gün büyük ikramiye ile tüm ulusa seslenirken, İddia, Şans Topu, bahisler ise her gün insanların umudu ve heyecanını tetikliyor.

2017’de Kamuya 653,9 Milyon Aktarıldı

Milyonlarca vatandaş 2018’in son günlerinde Milli Piyango biletlerine deyim yerindeyse hücum ediyor. Hemen hemen her sokak başında Milli Piyango satıcılarına denk gelmeniz mümkün. Şansa inanan binlerce kişi ise daha önce ikramiye çıkan büfelerin önünde kuyruk oluyor.

Bunların başında hiç kuşkusuz ki Nimet Abla geliyor. Eminönü’nde bulunan Nimet Abla, her yıl olduğu gibi Milli Piyango bileti alacakların ilk adresi.

Milli Piyango yılbaşı büyük ikramiyesini kazanmak isteyen vatandaşların oluşturduğu kuyruk kilometreleri buldu.

Milli Piyango İdaresi’nin piyango satış gelirlerinin %60’tan fazlası yılbaşı çekilişinden sağlanacak.

Şans oyunlarından kamuya ise geçen yıl 653 milyon 901 bin lira aktarıldı. Şans oyunlarından 2017 yılında; Katma Değer Vergisi 466 milyon 497 bin 662 lira, Şans Oyunları Vergisi 261 milyon 198 bin 367 lira, AYGET (Araştırma, Yenileme Geliştirme ve Eğitim Teşviki) 12 milyon 593 bin 987 lira, Kamu Payı 653 milyon 901 bin 869 lira olarak gerçekleşti.

Genel toplam ise 1 milyar 394 milyon 191 bin 887 lira oldu. Yıllık Kamu Payı; Savunma Sanayii Destekleme Fonu, Tanıtma Fonu, Olimpiyat Oyunları Hazırlık ve Düzenleme Kurulu, Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu ile Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu’na Maliye Bakanlığı’nca aktarılıyor.

Dünya Kumar Gelirinin %2,5’i Türkiye’den

İnternet sayesinde yaygınlaşan kumar, tehlikeli boyutlara ulaşmış vaziyettedir. Türkiye’de 2 milyon sanal kumar bağımlısı var. Dünyadaki kumar gelirinin %2,5’i de Türkiye’den…

Türkiye’yi 81 milyon nüfusu ve genç potansiyeliyle bu konuda büyük bir para kaynağı olarak gören uluslararası dev şirketler, yasaları delmek için ellerinden geleni yaparak 5 milyar dolarlık pastadan pay almak için büyük çaba içerisindedir.

İsveçli sanal kumar şirketlerinin gelirlerinin 4’te birini Türkiye’den elde ettiği biliniyor.

Günümüzün en büyük hastalıklarından biri haline gelen iddaa. Yetişkin, ergen kız, erkek herkesi bağımlı hale getiriyor. İddaa denen olay; futbol başta olmak üzere, basketbol, motor sporları, voleybol, hentbol, tenis, atletizm ve bilardo dallarında oynanabiliyor.

Kumarhanelerin Yerini Almış Durumda

Devlet Denetleme Kurulu’nun raporunda yer alan bir araştırmaya göre, 18 yaşın altında bulunan gençler yoğun bir şekilde şans oyunlarına yöneliyor.

Yasal yaş sınırı (18) altındakilerin %28,4’ü Sayısal Loto, %25,9’u Piyango, %25,9’u İddaa, %19,8’i de Hemen Kazan oynuyor.

En basitinden kredi kartı ile para yatırarak oynanan online bir okey oyunu bile kumar bağımlılığına kapı açıyor.

Bayilerde ve büfelerde oynatılan şans oyunları, kumar oynama merkezleri haline gelmiş durumdadır. 

İddaa, at yarışı, Milli Piyango, Sayısal Loto, Şans Topu, On Numara, Spor Toto ve Spor Loto gibi oyunlar, yasaklanan kumarhanelerin yerini almış vaziyettedir.

Geçmiş yıllarda yetişkinler tarafından tercih edilen şans oyunları artık lise çağındaki genç kızlar ve erkeklerin ilgi odağı haline gelmeye başladı.

Gençlerin sosyo-kültürel, politik ve ekonomik kaygı sorunu kumara yönelmelerini tetikleyen önemli sebeplerden biri.

Okula ve camiye 200 metre mesafede adeta bakkal dükkânı gibi şans oyunları oynatan dükkânlar, mantar gibi çoğalıyorken özellikle gençler kazancını şans oyunlarına bağlıyor. Yapılan istatistiki değerlendirmelere göre yasa dışı kaçak bahsin yıllık geliri ülke genelinde 2,5 milyar liraya ulaştı.

Tekrarlama İsteği ve Yeni Bağımlılıklar

İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. İlhan Yargıç’ın paylaştığı bir açıklamada, at yarışlarının yerini son yıllarda spor müsabakaları için oynanan bahislerin aldığını kaydetti.

Bu oyunların gençler arasında yaygınlaştığına, bazılarında bağımlılığa dönüştüğüne dikkati çeken Yargıç, bahis oynanırken salgılanan adrenalinin keyif vermesi nedeniyle kişide tekrarlanma isteğine yol açtığını belirtti.

Bağımlılık Tanı ve Tedavi Merkezi’nde (BATEM) görevli Uzman Psikolog Alper Aksoy ise “bağımlılık” kavramının geçmişte alkol ve sigara ile anıldığını ancak günümüzde bunlara bilgisayar, alışveriş ve bahis oyunların da eklendiğini kaydetti.

Bugün devletin yasal arzında olan alkol ve şans oyunları gençlik açısından maalesef büyük bir tehlike haline gelmiş vaziyettedir.

Bireysel tercih ve özgürlükler arasındaki denge ve kontrolü sağlayamaz isek toplumsal bağımlılığın bize çok büyük bedeller ödeteceğini unutmayalım.